Thanh Châu – ngôi sao sáng một thời (P5)

Trong làng văn nước ta hiện nay, số người đồng hành xuyên suốt thế kỷ như ông rất hiếm hoi. Bằng cách nhìn riêng của mình, ông đánh giá cao tài năng những nhà văn nào 'của Việt Nam trong thế kỷ qua ? Tôi thích văn phong của ba người: Nguyễn Tuân, Bùi Hiển và Kim Lân. Sự độc đáo của văn chương Nguyễn Tuân đã có nhiều người đề cập đến du học nhật bản. Tôi vói Nguyễn Tuân thân nhau từ thời ở Thanh Hóa. Nguyễn Tuân viết văn làm báo trước tôi, nhưng viết riêng cho Tiểu thuyết thứ bảy thì anh sau tôi một năm. Còn Bùi Hiển với truyện ngắn Nằm vạ rất xuất sắc, từng đoạt giải thưởng Tự Lực văn đoàn. Anh còn là con người điềm đạm, đạo đức, tránh được những chuyện “đánh đấm” nhăng nhít trong làng văn xuất khẩu lao động nhật bản. Kim Lân thì 'lí học nhưng viết truyện ngắn rất hay.

Tôi đặc biệt thích truyện Vợ nhặt của anh

Thế kỷ XX là một thế kỷ đầy biến động của đất nước, trong đó cấc nhà văn cũng có dự phần. Ông thấy chính trị có vai trò thế nào đối với văn chương? Phẩm chất chính trị trong mỗi nhà văn phải như thế nào? Trước Cách mạng tháng Tám, người viết hình như ít chú ý đến chính trị, cho nên mói bạo tay thích gì viết nấy, theo sự thôi thúc, theo cảm hứng riêng trước cuộc sống dịch vụ kê khai thuế. Trừ những người đã được giác ngộ, đã ở trong các to chức cách mạng bí mật hay công khai. Nhà thơ Nguyễn Nhược Pháp viết chuyện “đi chùa Hương” của một cô gái thòi trước. Nhà thơ Phạm Huy Thông lấy tích “Hạng Võ thất bại hên sông 0” làm nguồn cảm hứng. Vũ Bằng ghi lại chuyện cai thuốc phiện, sau khi thoát khỏi nạn “ma túy” nhớ đòi. Lan Khai thạo “chuyện đường rừng” nhờ lúc còn sinh sống ở vùng cao.

Nói chung, mục đích viết của số đông thời ấy là vì “nợ cơm áo”, ngoài ra còn vi cái thú văn chương “thuần túy”. Cho mãi đến khi có cuộc tranh cãi về “Nghệ thuật vị nghệ thuật, hay nghệ thuật vị nhân sinh” do ông Hải Triều phát động, mới làm cho mọi người để tâm suy nghĩ. Tiếp sau đó, đi vào kháng chiến, được học tập chính trị, được thực tế của cuộc đấu tranh chóng ngoại xâm, sát cánh cùng nông dân, bộ đội trong gian lao thử thách hàng ngày, nhà văn mới thấy cần thay đổi cách sống, cách viết, cách nhìn khác.

Khi Vũ Bằng viết Thương nhớ mười hai trong vùng tạm chiếm Sài Gòn, người quen thuộc anh đều thấy văn anh có ẩn ý nghiêng về miền Bắc. Mặt ngoài là nỗi day dứt của kẻ động lòng quê với biết bao kỷ niệm thân thương, nhưng đây là sự kín đáo của một cây bút già đời thận trọng. Mãi gần đây Vũ Bằng được công nhận là chiến sĩ tình báo đã từng hoạt động bí mật (từ kháng chiến chóng Pháp đến chống Mỹ) mọi người mới thấy đây là một nhà văn đã “làm” chính trị từ lâu. Đó cũng là phẩm chất cần có của mọi nhà văn có trách nhiệm với sáng tác của mình.

Thông tin hữu ích bạn đang đọc có rất nhiều tại chuyên mục Nhà đất trong website http://phukiennam.info

Leave a Reply