ĐẠI NAM HẢI NHAI LÃO THƯ SINH TÁNH PHAN CHI CỮU

Số trời hình như đã định trước mạng vận có vẻ lạ lùng trái ngược của cụ; ta thấy cụ làm nên quyền cao chức trọng, tưởng chừng như cụ đã sinh ở chốn lâu đài tráng lệ một bậc phú hộ nào, hoặc ở nơi dinh thự một bậc đại thần nào; nhưng không, chính cụ ở trong một cái nhà tranh của một viên tiểu lại ở tỉnh Vĩnh Long, tại làng Bảo Thạnh, tổng Bảo Trị (nay là Ba Tri) phủ Hoằng Trị (nay là Bến Tre), tỉnh Long Hồ (tức Vĩnh Long).

Mà sau này, đến khi cụ là một vị đại thần trong triều, có chân trong viện Cơ mật, làm sứ thần sang Pháp và làm Kinh lược sứ Nam kỳ, mà cụ cũng chỉ ở một cái nhà tranh ‘cột bằng gỗ cây vỏ già và vách tre bằng đất’ như Vinpearl Đà Nẵng lời một người mục kích đã nói. Thế rồi cụ cũng chết trong cái nhà tranh ấy. Rồi trên cái minh tinh lát nữa sẽ đặt trên quan tài cụ ở trong mộ, đừng tưởng cụ bảo biên tất cả các phẩm chức của cụ không phải là ít, vì cụ đã trải thờ ba triều và ở trong hòm sắc của cụ có tới hai mươi ba đạo sắc. Không, theo ý muốn cụ, chỉ có chín chữ thật là đơn giản mà cảm động biết bao:

ĐẠI NAM HẢI NHAI LÃO THƯ SINH TÁNH PHAN CHI CỮU.”

(Bản dịch của Hải Lượng)

X . – Rồi nhân ngày giỗ cụ Phan, một ký giả bâng khuâng cảm nỗi “Mây trắng Ngao Châu”:

“Trọn ngày mồng bốn tháng bảy âm lịch vừa qua, tôi đóng cửa nằm nhà.

Để đọc lại mấy đoạn tiểu sử của Phan Lương Khê tiên sinh, và để thỉnh thoảng trông lên bức chân dung ngài treo bên án sách mà thở dài:

Phải, tôi thở dài, vì đến nay đã 78 năm, kể từ ngày Phan công nâng chén chính khí mà gửi hồn lại cho non nước, hãy còn có một đoàn hậu tấn (cũng may là rất ít) cho cái gương của tiên sinh là không đáng kỷ niệm, bởi khi bắt buộc nhượng lại ba tỉnh chót Vĩnh Long, An Giang, Hà Tiên, ngài tỏ ra thiếu tinh thần chiến đấu, di lụy cho con cháu về sau. 

Với đội ngũ viết bài cho chuyên mục Nhà đất hùng hậu, bạn còn có thể tìm thấy rất nhiều nội dung hữu ích khác khi xem tại http://phukiennam.info

Leave a Reply